Als je een nieuw bedrijfspand wilt laten bouwen, kom je al snel in aanraking met begrippen als kwaliteitsborging en de kwaliteitsborger. Zeker sinds de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is dit een onmisbaar onderdeel van elk bouwtraject. Toch roept het bij veel ondernemers vragen op: wat doet zo iemand precies, wie regelt het en hoe past het in jouw bouwproject?
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de kwaliteitsborger bij de nieuwbouw van een bedrijfspand. Zo weet je precies wat je kunt verwachten en waar je op moet letten als je straks een bedrijfspand wilt bouwen.
Een kwaliteitsborger is een onafhankelijke, gecertificeerde professional die tijdens het bouwproces controleert of de bouw voldoet aan de geldende bouwtechnische voorschriften uit het Bouwbesluit. De kwaliteitsborger neemt daarmee een deel van de toetsende rol over die voorheen bij de gemeente lag.
Concreet betekent dit dat de kwaliteitsborger het bouwplan beoordeelt, tussentijdse inspecties uitvoert op de bouwplaats en aan het einde van het project een verklaring afgeeft. Die verklaring bevestigt dat het gebouwde pand voldoet aan alle wettelijke technische eisen. Zonder deze verklaring mag het pand niet in gebruik worden genomen.
De kwaliteitsborger is dus geen aannemer, geen architect en ook geen gemeentelijk toezichthouder. Het is een zelfstandige schakel in het bouwproces die uitsluitend verantwoordelijk is voor de technische kwaliteitscontrole.
De kwaliteitsborger is verplicht als gevolg van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), die in 2024 volledig van kracht is geworden voor gevolgklasse 1. Dit zijn relatief eenvoudige bouwwerken, zoals grondgebonden woningen en bepaalde bedrijfsgebouwen. De wet is ingevoerd omdat de overheid de bouwkwaliteit in Nederland structureel wilde verbeteren en de verantwoordelijkheid duidelijker bij de bouwende partijen wilde leggen.
Voor ondernemers die een nieuw bedrijfspand willen realiseren, heeft dit directe gevolgen. De gemeente toetst het bouwplan vooraf nog steeds via de procedure voor het aanvragen van een omgevingsvergunning, maar de feitelijke controle tijdens de bouw wordt uitgevoerd door de kwaliteitsborger. De gemeente treedt daarmee meer op de achtergrond als het gaat om het bouwtechnische toezicht.
Het doel van deze aanpak is helder: fouten worden eerder gesignaleerd, de aannemer draagt meer verantwoordelijkheid en de opdrachtgever krijgt meer zekerheid over de kwaliteit van het pand. Voor een ondernemer die investeert in bedrijfshuisvesting is dat een welkome ontwikkeling.
Het kwaliteitsborgingsproces verloopt parallel aan het bouwproces en kent een vaste volgorde van stappen. De kwaliteitsborger wordt betrokken voordat de bouw start en blijft actief tot de oplevering van het pand.
Het is belangrijk om te weten dat de kwaliteitsborger zijn bevindingen ook deelt met de gemeente. Als er tijdens de bouw afwijkingen worden geconstateerd die niet worden hersteld, heeft de kwaliteitsborger de plicht dit te melden. Dat geeft extra zekerheid dat eventuele problemen tijdig worden gesignaleerd en opgelost.
Het belangrijkste verschil is dat een bouwtoezichthouder in dienst is van of werkt voor de gemeente, terwijl een kwaliteitsborger een onafhankelijke, gecertificeerde private partij is. De bouwtoezichthouder handhaafde voorheen de naleving van bouwregels namens de overheid. De kwaliteitsborger voert die technische controle nu onafhankelijk uit namens de opdrachtgever, maar met een wettelijke verantwoordelijkheid.
Een ander wezenlijk verschil zit in de reikwijdte en diepgang van de controle. De gemeentelijke bouwtoezichthouder voerde in de praktijk vaak steekproefsgewijze controles uit. De kwaliteitsborger is verplicht om het gehele bouwproces te volgen en legt alles vast in een dossier. Dit maakt de controle structureler en beter aantoonbaar.
Voor de ondernemer die een bedrijfspand wil bouwen, betekent dit in de praktijk dat je met de Wkb meer zekerheid krijgt over wat er daadwerkelijk is gecontroleerd. De kwaliteitsborger staat met zijn certificering voor zijn werk en is aansprakelijk als hij fouten over het hoofd ziet.
De opdrachtgever, dus de ondernemer die het bedrijfspand laat bouwen, is verantwoordelijk voor het inschakelen van een gecertificeerde kwaliteitsborger. Dit doe je voordat je de omgevingsvergunning aanvraagt, want bij de aanvraag moet je al aangeven welk borgingsinstrument en welke kwaliteitsborger je inzet. De kosten zijn voor rekening van de opdrachtgever.
In de praktijk werken veel aannemers en totaalaanbieders nauw samen met vaste kwaliteitsborgers. Dat vergemakkelijkt de samenwerking en zorgt voor een soepel proces. Als je werkt met een partij die het volledige bouwtraject begeleidt, kan het zijn dat zij de keuze voor een geschikte kwaliteitsborger voor je faciliteren. Neem contact op met Derckx om te bespreken hoe dit in jouw specifieke project geregeld kan worden.
Wil je weten wat de inzet van een kwaliteitsborger betekent voor jouw totale bouwbudget? Dan is het verstandig dit vroeg in het traject te bespreken, zodat je niet voor onverwachte kosten komt te staan.
De meest gemaakte fout is dat de kwaliteitsborger te laat wordt ingeschakeld. Veel ondernemers denken dat kwaliteitsborging pas relevant is tijdens of na de bouw, maar de borger moet al betrokken zijn bij de vergunningaanvraag. Te laat instappen kan leiden tot vertraging in het vergunningstraject of problemen bij de oplevering.
Andere veelvoorkomende fouten zijn:
Een goed georganiseerd bouwtraject voorkomt dit soort problemen. Wanneer ontwerp, vergunningstraject, productie en begeleiding in één hand zijn, is de afstemming met de kwaliteitsborger veel eenvoudiger te organiseren. Dat scheelt niet alleen tijd, maar ook onnodige stress.
Kwaliteitsborging is slechts één van de vele aspecten die komen kijken bij de stappen voor het bouwen van een bedrijfspand. Als ondernemer wil je je niet verliezen in al die details. Dat is precies waar wij als totaalaanbieder het verschil maken. Wij begeleiden je van het eerste gesprek tot en met de oplevering, inclusief het volledige vergunningstraject en de afstemming met alle betrokken partijen.
Wat wij voor je regelen als onderdeel van ons A-tot-Z-traject:
Met meer dan 50 jaar ervaring in de bouw van bedrijfspanden weet Derckx precies hoe een bouwtraject efficiënt en zonder verrassingen verloopt. Wil je weten wat wij voor jouw project kunnen betekenen? Neem contact op met Derckx en ontdek hoe wij jouw nieuw bedrijfspand van begin tot eind voor je regelen.
De Wkb is momenteel van toepassing op nieuwbouwprojecten binnen gevolgklasse 1. Voor verbouwingen en uitbreidingen gelden andere regels, afhankelijk van de aard en omvang van de werkzaamheden. Het is verstandig om dit vooraf te bespreken met je aannemer of een specialist, zodat je weet of en in welke mate kwaliteitsborging van toepassing is op jouw specifieke situatie.
De doorlooptijd voor de eindverklaring is sterk afhankelijk van hoe volledig het as-built-dossier is op het moment van oplevering. Als alle documentatie gedurende het bouwproces netjes is bijgehouden en er geen openstaande bevindingen zijn, kan de verklaring relatief snel worden afgegeven. Zorg er daarom voor dat je aannemer en kwaliteitsborger gedurende het hele traject goed communiceren, zodat je geen onnodige vertraging oploopt vlak voor ingebruikname.
Als de aannemer een geconstateerde afwijking niet herstelt, is de kwaliteitsborger wettelijk verplicht dit te melden bij de gemeente. De gemeente kan vervolgens handhavend optreden, wat in het uiterste geval kan betekenen dat de bouw wordt stilgelegd of dat het pand niet in gebruik mag worden genomen. Dit onderstreept het belang van een goede samenwerking tussen alle partijen en het vroegtijdig signaleren en oplossen van problemen.
Als opdrachtgever ben jij eindverantwoordelijk voor het inschakelen van een gecertificeerde kwaliteitsborger en heb je de vrijheid om zelf een keuze te maken. In de praktijk werken veel aannemers nauw samen met vaste kwaliteitsborgers, wat de afstemming op de bouwplaats vergemakkelijkt. Je kunt altijd zelf een kwaliteitsborger zoeken via het register van toegelaten borgingsinstrumenten, maar overleg dit tijdig met je aannemer om te zorgen dat de samenwerking soepel verloopt.
De kosten van een kwaliteitsborger variëren afhankelijk van de omvang, complexiteit en doorlooptijd van het bouwproject. Over het algemeen kun je rekenen op een bedrag dat vergelijkbaar is met de vroegere legeskosten voor bouwtechnische toetsing bij de gemeente. Het is verstandig om de kosten van de kwaliteitsborger al in de eerste begrotingsfase mee te nemen, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Een borgingsinstrument is de gecertificeerde werkmethode of het systeem waarmee de kwaliteitsborging wordt uitgevoerd, goedgekeurd door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TKB). De kwaliteitsborger is de persoon of organisatie die dit instrument toepast op jouw specifieke bouwproject. Bij het aanvragen van de omgevingsvergunning moet je beide vermelden: welk borgingsinstrument wordt gebruikt én welke kwaliteitsborger dit uitvoert.
Als opdrachtgever ben jij formeel verantwoordelijk voor het inschakelen van de kwaliteitsborger en het melden van de start van de bouw bij de gemeente. De aannemer is verantwoordelijk voor het naleven van de bouwtechnische eisen en het tijdig informeren van de kwaliteitsborger over kritieke bouwmomenten. Werk je met een totaalaanbieder die het volledige traject begeleidt, dan worden veel van deze taken voor je gecoördineerd, wat het proces aanzienlijk eenvoudiger maakt.
Onverwachte kosten bij bedrijfspand nieuwbouw kunnen 15-25% van je budget uitmaken. Ontdek welke verborgen uitgaven je kunt verwachten.
Vergunning ingetrokken? Leer wanneer dit kan en hoe je jouw bedrijfspand beschermt.
Een groendak bij nieuwbouw: slim, duurzaam én financieel aantrekkelijker dan je denkt. Ontdek wanneer het zinvol is.
